اگر مرد اقساط مهریه را ندهد، حکم جلب صادر میشود؟
پرداخت مهریه به صورت اقساطی، راهکاری قانونی برای مردانی است که توان مالی پرداخت یکجای دین خود را ندارند؛ اما سوال حیاتی اینجاست که در صورت تعلل در پرداخت این اقساط، آیا امکان بازداشت مرد وجود دارد؟ طبق قوانین جاری، در صورت عدم پرداخت حتی یک قسط از مهریه در موعد مقرر، زوجه حق دارد با مراجعه به واحد اجرای احکام، درخواست صدور حکم جلب یا توقیف اموال جدید زوج را مطرح کند، مگر اینکه زوج بتواند معسر بودن مجدد خود را در دادگاه به اثبات برساند.
خلاصه پاسخ این است که بله، اگر مرد اقساط مهریه را در زمان تعیین شده توسط دادگاه پرداخت نکند، با درخواست زوجه حکم جلب او صادر خواهد شد. این موضوع تحت ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی قرار میگیرد. تنها راه جلوگیری از جلب، پرداخت بدهی معوقه یا ثبت دادخواست تعدیل اقساط مهریه به دلیل کاهش توان مالی (مانند اخراج از کار یا بیماری) است.
فرآیند قانونی صدور حکم جلب در صورت عدم پرداخت اقساط مهریه
زمانی که دادگاه پس از بررسی دادخواست اعسار مرد، حکم به تقسیط مهریه میدهد، این حکم لازمالاجراست. برای مثال، اگر دادگاه مقرر کرده باشد که مرد هر سه ماه یک سکه پرداخت کند، تاریخ دقیق سررسید ملاک عمل واحد اجرای احکام خواهد بود. در صورتی که مرد حتی یک روز از موعد مقرر دیرتر اقدام کند، زوجه میتواند با مراجعه به شعبه مربوطه، تقاضای اعمال ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی را داشته باشد. در این مرحله، قاضی اجرای احکام ابتدا اخطاریهای صادر کرده و در صورت عدم تمکین، حکم جلب صادر میشود. تجربه نشان داده است که بسیاری از آقایان تصور میکنند با پرداخت اولین قسط، خطر جلب برای همیشه رفع شده است، اما هر قسط یک تعهد مستقل است. در این مسیر پیچیده حقوقی، مشورت با یک وکیل مهریه در تهران میتواند به زوجه کمک کند تا سریعتر به حقوق خود برسد و به زوج کمک کند تا از عواقب حبس ناشی از بدهی جلوگیری نماید.
تعدیل اقساط مهریه؛ راه فرار قانونی یا حق مشروع؟
شرایط اقتصادی جامعه همواره در حال تغییر است و گاهی مردی که پیش از این توانایی پرداخت اقساط را داشته، به دلیل تورم، بیکاری یا حوادث ناگهانی، دیگر قادر به تامین مبالغ تعیین شده نیست. در چنین شرایطی، قانونگذار حق "دادخواست تعدیل اقساط" را پیشبینی کرده است. این دادخواست زمانی مطرح میشود که زوج ادعا کند توان مالیاش نسبت به زمان صدور حکم اولیه کاهش یافته است. برای موفقیت در این پرونده، ارائه مستندات دقیق مالی ضروری است. وکیل پایه یک دادگستری صادق خواجوی با سالها تجربه در پروندههای خانواده تاکید دارد که صرف ادعای بیپولی کافی نیست؛ بلکه باید لیست تمامی اموال، حسابهای بانکی و تغییرات درآمدی به دقت به دادگاه ارائه شود. اگر دادگاه با تعدیل موافقت کند، مبلغ یا فواصل زمانی اقساط تغییر میکند تا مرد از خطر جلب رهایی یابد. اما تا زمانی که حکم تعدیل قطعی نشده، زوج موظف به پرداخت طبق روال قبلی است و جلب او همچنان قانونی خواهد بود.
توقیف اموال به جای جلب؛ اولویت اول دستگاه قضا
در سالهای اخیر، رویه قضایی در سایت وکیل تهران و مراجع قانونی به سمتی رفته است که تا حد امکان از حبس محکومین مالی اجتناب شود. طبق بخشنامههای جدید قوه قضاییه، اولویت با شناسایی و توقیف اموال است. اگر زوجه بتواند مالی از زوج (مانند حساب بانکی، سهام، یا بخشی از حقوق ماهانه) معرفی کند، واحد اجرا از طریق توقیف آن مال، طلب را وصول میکند و دیگر نیازی به صدور حکم جلب نیست. اما مشکل زمانی رخ میدهد که مرد هیچ مالی به نام خود نداشته باشد یا اموال خود را به قصد فرار از دین به دیگران منتقل کرده باشد. در این صورت، حبس تنها ابزار فشار قانونی برای احقاق حق زن خواهد بود. نکته مهم اینجاست که مستثنیات دین (مانند منزل مسکونی در حد متعارف و ابزار کار) قابل توقیف نیستند، بنابراین اگر تنها دارایی مرد خانه محل سکونت او باشد، زوجه همچنان میتواند برای اقساط معوقه درخواست جلب بدهد.
تاثیر بخشنامههای جدید بر بازداشت محکومین مهریه
سیاست حبسزدایی باعث شده است که قضات در صدور حکم جلب سختگیری بیشتری به خرج دهند. در حال حاضر، اگر زوج دادخواست تعدیل خود را در مهلت قانونی (معمولاً ظرف ۳۰ روز از ابلاغ اجراییه یا بروز مشکل در پرداخت) ثبت کند، بسیاری از قضات تا زمان تعیین تکلیف نهایی دادخواست تعدیل، از صدور حکم جلب خودداری میکنند. با این حال، این یک قاعده کلی نیست و کاملاً به نظر قاضی پرونده و نحوه دفاع طرفین بستگی دارد. همچنین باید توجه داشت که فرار از پرداخت مهریه با ترفندهای صوری، میتواند منجر به ابطال معاملات و حتی مجازاتهای کیفری برای مرد شود. بنابراین، شفافیت مالی و پیگیری از مسیرهای قانونی (مانند اعسار و تعدیل) همواره بهترین راهکار برای آقایانی است که در مضیقه مالی هستند، همانطور که پیگیری مستمر در اجرای احکام، تنها راه خانمها برای دریافت حقوق قانونیشان است.
سوالات متداول
آیا با عقب افتادن تنها یک قسط مهریه، جلب صادر میشود؟
بله، قانوناً با پرداخت نشدن حتی یک قسط در موعد مقرر، حق درخواست جلب برای زوجه ایجاد میشود. هرچند معمولاً واحد اجرای احکام ابتدا فرصتی کوتاه برای پرداخت میدهد، اما در صورت عدم واریز، صدور حکم بازداشت زوج کاملاً قانونی و اجرایی است.
پیشنهاد مطالعه: اگر زن تمکن مالی مرد را ثابت کند، باز هم تقسیط انجام میشود؟
اگر مرد بعد از صدور حکم جلب، قسط را پرداخت کند، آزاد میشود؟
بله، به محض اینکه زوج بدهی معوقه (اقساطی که به خاطر آنها جلب شده) را پرداخت نماید و رسید آن را به واحد اجرای احکام ارائه دهد، بلافاصله دستور آزادی او صادر شده و حکم جلب لغو میگردد.
آیا جلب مهریه شامل ممنوعالخروجی هم میشود؟
بله، در اکثر موارد زوجه همزمان با درخواست جلب یا حتی پیش از آن، درخواست ممنوعالخروجی زوج را مطرح میکند. این اقدام برای جلوگیری از خروج مدیون از کشور تا زمان تعیین تکلیف بدهی و پرداخت کامل اقساط انجام میشود.
دادخواست تعدیل اقساط چقدر زمان میبرد؟
فرآیند رسیدگی به دادخواست تعدیل معمولاً بین ۲ تا ۴ ماه به طول میانجامد. در این فاصله، اگر زوج بتواند دستور توقف عملیات اجرایی را از دادگاه بگیرد، جلب نخواهد شد؛ در غیر این صورت ملزم به پرداخت است.
آیا انتقال اموال به نام نزدیکان مانع از جلب میشود؟
خیر، اگر این انتقال پس از مطالبه مهریه توسط زن انجام شود، مصداق "معامله به قصد فرار از دین" بوده و علاوه بر امکان ابطال معامله، میتواند باعث رد ادعای اعسار مرد و تشدید احتمال جلب وی شود.
اگر مرد اقساط مهریه را ندهد، حکم جلب صادر میشود؟